Oogcontact maken is niet vanzelfsprekend als je autisme hebt

Je ziet de borden weleens bij gebieden waar werkzaamheden bezig zijn. ‘Zoek oogcontact’ met de chauffeur, zodat je allebei weet dat je elkaar gezien hebt. Dat is natuurlijk belangrijk om het risico op gevaarlijke situaties te beperken. Oogcontact is voor de meeste mensen vanzelfsprekend, maar door mijn autisme is het voor mij best lastig en onnatuurlijk.

Iemand aankijken is een uitdaging

Ik heb mezelf steeds meer geleerd om op basis van lichaamshouding te herkennen hoe het met iemand gaat. Iemand echt in de ogen kijken voelt daarbij heel intens. Emoties en sociale prikkels komen namelijk heel sterk binnen. Doordat het heel vermoeiend is en voor overprikkeling kan zorgen, vermeed ik het om iemand recht in de ogen aan te kijken.

Als ik iemand niet aankeek kon dat lijken op desinteresse. Want blijkbaar was de ander niet interessant genoeg om mijn volledige aandacht te krijgen? Later ontdekte ik dat veel mensen met autisme oogcontact proberen te vermijden. Juist om overprikkeling te voorkomen, bleek uit onder andere dit onderzoek.

Oogcontact voelt soms ongemakkelijk

Ik heb mezelf echt moeten aanleren om mensen aan te kijken. Voor een collega is het prettig als je oogcontact maakt wanneer diegene je iets vertelt. Dan weet diegene dat je er met je aandacht bij bent. Voor klanten is het misschien wel belangrijker, want je wilt voorkomen dat een klant denkt dat diens verhaal je niet interesseert. Die hyperfocus op iemand in de ogen kijken, zorgt ervoor dat ‘live’ gesprekken best vermoeiend kunnen zijn. Mijn brein geeft dan namelijk aan dat het teveel prikkels zijn.

Het lastige van mezelf aanleren iemand aan te kijken, is dat het kan lijken dat ik iemand aanstaar. Heel gefocust kijken in een gesprek kan daardoor wat ongemakkelijk worden. Iets wat voor beide partijen misschien wel een beetje gek voelt. Alleen zeg ik dat dan niet, want wie weet ervaart de ander dat niet zo. Ik ben dan bang dat ik de situatie daarmee nog ongemakkelijker zou maken.

Vermijden van oogcontact is niet per se desinteresse

Merk je dat iemand je niet aankijkt tijdens een gesprek? Dan hoeft dat echt geen desinteresse te zijn. Er kan altijd een achterliggende reden zijn, zoals autisme. Zelfs bij een collega of een klant kan iemand daardoor toch oogcontact vermijden. Dat is belangrijk om stil bij te staan tijdens een eerste ontmoeting of een sollicitatiegesprek. De eerste indruk die je van iemand krijgt, kan hierdoor misleidend zijn.