Hoe doen zij dat? Digitale toegankelijkheid bij ICTU

Als een stoomtrein komt het op gang en begint het onderwerp steeds meer te leven: digitale toegankelijkheid. Je kunt er als organisatie binnen de (semi) overheid in ieder geval niet meer omheen - je moet sinds 23 september 2020 voldoen aan het besluit digitale toegankelijkheid overheid. In deze reeks nemen wij een kijkje bij verschillende organisaties. Hoe werken zij aan digitale toegankelijkheid? Wat kan er beter en wat gaat er al heel goed? In dit artikel praten we met Alwin Bodo, accessibility officer bij ICTU.

Van finance en control naar digitale toegankelijkheid

ICTU is onderdeel van de overheid en helpt als onafhankelijke advies- en projectenorganisatie de overheid op het gebied van digitale dienstverlening. In 2019 ontstond binnen ICTU de behoefte om digitale toegankelijkheid een prominentere rol te geven binnen de organisatie. Een impactanalyse ging in op wat digitale toegankelijkheid precies inhield, welke systemen aangepakt moesten worden en wat de impact zou zijn op de organisatie. De conclusie? Er moest een ‘waakhond’ komen die toeziet op de naleving van de wet op dit onderwerp binnen de processen en de producten van ICTU. Er werd een vacature uitgezet waar Alwin Bodo, eerst werkzaam binnen finance en control en daarna als projectmanager binnen ICTU, op reageerde. “Ik heb geen IT-opleiding, maar ik vind het managen van processen heel interessant en kruip graag zelf achter het stuur, dan kun je een grotere bijdrage leveren.”

Een nieuwe rol

De rol van accessibility officer was toentertijd nog helemaal nieuw binnen de organisatie, er was nog geen concrete invulling. “Ik ging op zoek, maar ik vond eigenlijk niks. Dus we zijn samen met de directeur Projecten een profiel gaan samenstellen door te combineren: contentmanager, informatiemanager, digitale toegankelijkheid onderzoeker, compliance officer en vacatures bij andere organisaties. Ik denk graag in processen, structuren, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Binnen dat kader, die spelregels, was de overweging: hoe gaan we hier invulling aan geven?”. Als accessibility officer heeft Alwin nu vooral een adviserende en ondersteunende rol en ziet hij toe op de naleving. Het naleven ging echter niet zonder slag of stoot.

Accessibility by design

“Los van wetgeving en compliance gaat het erom wat je als organisatie wil uitstralen. Wij helpen mee aan een betere digitale dienstverlening binnen de overheid en inclusiviteit zit in de essentie van onze missie.” De directie had geen overtuiging nodig om het belang van digitale toegankelijkheid in te zien, maar er moest binnen ICTU nog wel wat gebeuren om alle collega’s mee te krijgen. “We hebben veel awareness-sessies en presentaties gehouden binnen de organisatie. Een deel van de weerstand zat er in dat er weinig tijd en ruimte is om ermee aan de slag te gaan. Onze insteek is accessibility by design, direct vanaf het begin van een project inzetten op digitale toegankelijkheid in plaats van achteraf. Met elkaar daarover in gesprek gaan helpt. Zowel met collega’s als in gesprekken met opdrachtgevers.” Want ook daar is nog veel te winnen, zowel op inhoudelijk vlak als op kennis over wetgeving. “Tot 2019 was bijna niemand bezig met digitale toegankelijkheid, terwijl de wet er al veel langer aan zat te komen.” Alwin noemt ter vergelijking het voorbeeld de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) die sinds 2018 van kracht is. “Daar is veel meer over bekend én er is veel meer nadruk op naleving en sancties. Voor digitale toegankelijkheid zijn er nog geen sancties, dus bedrijven denken dat ze een keus hebben. Dus dan moet het vanuit intrinsieke motivatie en de visie van de top van een organisatie komen.”

De accessibility officer moet overbodig worden

Er is inmiddels op het gebied van digitale toegankelijkheid een hoop gebeurd binnen ICTU. “We hebben belangrijke stappen gezet in het borgen, in het testen en in compliant zijn. Maar we zijn nog niet waar we willen zijn. We willen dat álle websites en webapplicaties het hoogste toegankelijkheidsniveau bereiken, dus niveau AA en status A. Dat is onze KPI, ons ambitieniveau. Op dit moment voldoet al een groot deel, maar we zijn nog hard aan het werk.” Inmiddels leeft digitale toegankelijkheid binnen ICTU, mede dankzij de inzet van de ambassadeurs. “We hebben een community gevormd met mensen die er al wat meer verstand van hadden. Zij delen kennis en brengen bijvoorbeeld webinars onder de aandacht. Hun enthousiasme besmet anderen om meer met digitale toegankelijkheid te doen. Het is niet alleen ‘mijn’ onderwerp. Mijn ideaal is dat op den duur de rol van een accessibility officer overbodig wordt, omdat aandacht voor dit onderwerp in het DNA van de organisatie gaat zitten. Maar voor nu ben ik nog even nodig om te adviseren, te ondersteunen en toezicht te houden.”

Borgen is het belangrijkst

Alwin is het meest trots op het bewustzijn dat er samen met zijn collega’s is ontstaan binnen de organisatie. “Steeds meer mensen zien het belang van digitale toegankelijkheid en steeds meer mensen houden zich er mee bezig.” Dat toegankelijkheid inmiddels een kernonderdeel is van de missie, visie én ambitie van ICTU is wel duidelijk. Een afsluitende tip van Alwin: “Het lijkt misschien een open deur, maar stel vooral een accessibility officer aan. Niet alleen om toezicht houden, maar ook om te adviseren en te ondersteunen. Je maakt het jezelf makkelijker als je een vraagbaak hebt waar je terecht kunt.”

Blijf op de hoogte van toegankelijkheid nieuws en trends.

Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief